Urlop ojcowski to ważny przywilej, z którego może skorzystać każdy tata zatrudniony na umowie o pracę. Choć wciąż wielu mężczyzn z niego nie korzysta, warto wiedzieć, że to w pełni płatny czas wolny, który pozwala świeżo upieczonemu ojcu aktywnie uczestniczyć w pierwszych tygodniach życia dziecka. Poniżej wyjaśniamy, komu przysługuje ojcowski urlop, jak długo trwa, jak złożyć wniosek oraz czym różni się od urlopu tacierzyńskiego.
To może Cię zainteresować: Karta dużej rodziny – co to jest? Komu przysługuje? Jak wyrobić kartę dużej rodziny?
Urlop ojcowski - dowiedz się:
- Czym jest urlop tatusiowy, czyli ojcowskie?
- Dla kogo przeznaczony jest urlop dla ojca?
- Ile czasu na wykorzystanie urlopu ojcowskiego?
- Urlop ojcowski – ile dni trwa? Wymiar urlopu ojcowskiego
- Czy urlop ojcowski jest płatny?
- Urlop ojcowski – kto płaci?
- Urlop ojcowski – ile płatny?
- Urlop ojcowski – zasady, jak złożyć wniosek?
- Urlop ojcowski a urlop tacierzyński – różnice
- Czy można wykorzystać urlop ojcowski w trakcie urlopu macierzyńskiego?
- Urlop ojcowski a inne formy urlopów
- Czy można zrezygnować z urlopu ojcowskiego?
- Ojcowski urlop a samozatrudnienie i inne umowy
- Narodziny dziecka – urlop dla ojca: czy warto z niego skorzystać?
- Podsumowanie – najważniejsze informacje o urlopie ojcowskim
Chcesz CV, które pomoże znaleźć Ci prace?
Czym jest urlop tatusiowy, czyli ojcowskie?
Dla kogo przeznaczony jest urlop dla ojca?
Z urlopu ojcowskiego może skorzystać każdy ojciec, który:
- jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę (także na okres próbny lub czas określony),
- posiada ubezpieczenie chorobowe (co dzieje się automatycznie w przypadku umowy o pracę),
- nie wykorzystał jeszcze urlopu ojcowskiego na dane dziecko,
- złoży wniosek w odpowiednim terminie.
Uwaga! Urlop ojcowski przysługuje niezależnie od tego, czy dziecko przyszło na świat w związku formalnym, nieformalnym czy samotnie wychowywane jest przez matkę.
Ile czasu na wykorzystanie urlopu ojcowskiego?
Prawo do urlopu ojcowskiego przysługuje przez 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka. Po upływie tego okresu przepada. Jeśli dziecko zostało przysposobione (adoptowane), tata ma prawo skorzystać z urlopu ojcowskiego do momentu ukończenia przez dziecko 14. roku życia, pod warunkiem że nie minął jeszcze rok od dnia przysposobienia.
Warto wiedzieć: Z okazji narodzin dziecka pracownikowi przysługuje urlop okolicznościowy.
Urlop ojcowski – ile dni trwa? Wymiar urlopu ojcowskiego
Czy urlop ojcowski można podzielić?
Tak. Od 26 kwietnia 2023 r. (po wdrożeniu dyrektywy work-life balance) obowiązuje zasada, że:
- urlop ojcowski można wykorzystać jednorazowo – całe 2 tygodnie;
- albo podzielić go na dwie części po tygodniu każda (najmniejsza możliwa część to 1 tydzień).
Każdą część urlopu należy zaplanować i zawnioskować z osobna.
Czy urlop ojcowski jest płatny?
Urlop ojcowski – kto płaci?
Kto płaci za urlop ojcowski? Za tę formę urlopu formalnie płaci Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), ale wypłaty dokonuje zazwyczaj pracodawca, który rozlicza się z ZUS-em. Oznacza to, że ojciec otrzymuje pełne wynagrodzenie za urlop ojcowski w wysokości 100 proc. podstawy zasiłku – bez żadnych potrąceń. Świadczenie to finansowane jest z ubezpieczenia chorobowego, dlatego nie obciąża bezpośrednio pracodawcy.
Urlop ojcowski – ile płatny?
Urlop ojcowski jest płatny w 100 proc. podstawy wynagrodzenia. Oznacza to, że ojciec otrzymuje pełne świadczenie za cały okres urlopu – bez żadnych obniżek czy limitów. Wysokość wypłaty zależy od przeciętnego wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy pracy i jest wypłacana w formie zasiłku ojcowskiego przez ZUS za pośrednictwem pracodawcy.
Urlop ojcowski – zasady, jak złożyć wniosek?
Aby skorzystać z urlopu ojcowskiego, należy złożyć u pracodawcy wniosek w formie pisemnej co najmniej 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu.
Wniosek powinien zawierać:
- imię i nazwisko pracownika,
- dane dziecka (imię, nazwisko, data urodzenia),
- wskazanie daty rozpoczęcia i zakończenia urlopu ojcowskiego,
- podpis pracownika.
Do wniosku należy załączyć odpis aktu urodzenia dziecka (lub kopię). Pracodawca nie może odmówić jego udzielenia, jeśli wniosek został złożony poprawnie i w terminie.
Urlop ojcowski a urlop tacierzyński – różnice
Wbrew pozorom urlop ojcowski i urlop tacierzyński to nie to samo, choć potocznie często są mylone.
URLOP OJCOWSKI | URLOP TACIERZYŃSKI |
Przysługuje każdemu ojcu dziecka. | To część urlopu macierzyńskiego przekazywana ojcu. |
Trwa 2 tygodnie. | Może być udzielony tylko wtedy, gdy matka rezygnuje z niewykorzystanej części swojego urlopu macierzyńskiego (minimum 14 tygodni musi wykorzystać matka). |
Jest niezależny od urlopu macierzyńskiego matki. | Nie jest dodatkowym uprawnieniem ojca – to „przekazany” czas matki. |
Nie wymaga rezygnacji matki z przysługującego jej urlopu. | Jest możliwy tylko wtedy, gdy matka zrezygnuje z części swojego urlopu macierzyńskiego na rzecz ojca. |
Czy można wykorzystać urlop ojcowski w trakcie urlopu macierzyńskiego?
Tak. Urlop ojcowski można wykorzystać równolegle z urlopem macierzyńskim lub rodzicielskim matki. Przepisy nie zakładają konieczności, aby matka najpierw zakończyła swój urlop. Dzięki temu oboje rodzice mogą być z dzieckiem w domu jednocześnie.
Urlop ojcowski a inne formy urlopów
Urlop ojcowski nie wyklucza korzystania z innych urlopów związanych z rodzicielstwem. Ojciec może też:
- skorzystać z urlopu rodzicielskiego (po porodzie lub po przysposobieniu),
- wykorzystać urlop wychowawczy (do ukończenia przez dziecko 6 lat),
- skorzystać z dni wolnych z tytułu opieki nad dzieckiem (tzw. 2 dni opieki).
Wszystkie te formy są odrębne i mogą być łączone – oczywiście przy spełnieniu warunków określonych w przepisach.
Czy można zrezygnować z urlopu ojcowskiego?
Tak, ale tylko za zgodą pracodawcy i tylko przed jego rozpoczęciem. Po rozpoczęciu urlopu ojcowskiego nie ma już możliwości jego przerwania lub odwołania (np. z powodu nagłej potrzeby powrotu do pracy).
Ojcowski urlop a samozatrudnienie i inne umowy
Osoby prowadzące działalność gospodarczą oraz zatrudnione na umowach cywilnoprawnych (umowa zlecenie, umowa o dzieło) nie mają prawa do urlopu ojcowskiego, ponieważ nie podlegają Kodeksowi pracy. W przypadku samozatrudnienia istnieje możliwość uzyskania zasiłku macierzyńskiego (po opłacaniu dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego), ale nie w ramach urlopu ojcowskiego sensu stricto.
Narodziny dziecka – urlop dla ojca: czy warto z niego skorzystać?
Zdecydowanie tak – urlop ojcowski to nie tylko przywilej, ale i realna szansa na zbudowanie silnej więzi z dzieckiem od pierwszych dni jego życia. To czas, w którym ojciec może aktywnie zaangażować się w opiekę nad noworodkiem, wesprzeć matkę w codziennych obowiązkach i poczuć się pełnoprawnym uczestnikiem życia rodzinnego. Dla wielu mężczyzn to wyjątkowy moment, który na długo pozostaje w pamięci i wpływa na ich relacje z dzieckiem.
Dodatkowo korzystanie z urlopu ojcowskiego nie wiąże się z żadną stratą finansową – tata otrzymuje pełne wynagrodzenie, a jego pozycja zawodowa jest chroniona. Pracodawca nie może odmówić udzielenia tego urlopu ani wyciągać z tego tytułu negatywnych konsekwencji.
Warto także podkreślić, że aktywni ojcowie są coraz lepiej postrzegani społecznie – zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym. Coraz więcej pracodawców wspiera równowagę między pracą a życiem rodzinnym, dlatego skorzystanie z tego uprawnienia nie jest już postrzegane jako przejaw braku zaangażowania zawodowego, ale jako dojrzałość i odpowiedzialność.
Podsumowanie – najważniejsze informacje o urlopie ojcowskim
Urlop ojcowski to jedno z podstawowych uprawnień przysługujących każdemu ojcu zatrudnionemu na umowie o pracę. Przysługuje w wymiarze 14 dni kalendarzowych, które można wykorzystać jednorazowo lub w dwóch częściach po tygodniu każda. Urlop ten jest w pełni płatny – ojciec otrzymuje 100 proc. swojego przeciętnego wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy, a świadczenie wypłacane jest przez pracodawcę i finansowane z ZUS. Aby z niego skorzystać, należy złożyć wniosek co najmniej 7 dni przed planowanym terminem rozpoczęcia urlopu, dołączając odpis aktu urodzenia dziecka. Urlop można wykorzystać do ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia. Niezależnie od tego, czy dziecko urodziło się w małżeństwie, związku nieformalnym czy jest wychowywane przez matkę samotnie – ojcu zatrudnionemu na umowę o pracę zawsze przysługuje to prawo. Warto z niego skorzystać, aby spędzić czas z dzieckiem i aktywnie uczestniczyć w życiu rodziny już od pierwszych dni.
